John Stuart Mill

Džon Stjuart Mil (London, 20. maj 1806 – Avinjon, Francuska, 8. maj 1873) bio je britanski filozof, ekonomista, logičar i politički mislilac, kao i jedna od najznačajnijih ličnosti liberalizma i utilitarizma 19. veka. Njegova dela se bave pitanjima lične slobode, socijalne pravde, demokratije, etike i rodne ravnopravnosti.

Od najranijeg detinjstva obrazovao ga je otac, filozof i istoričar Džejms Mil, bliski saradnik Džeremija Bentama. Prošao je kroz izuzetno strogo obrazovanje, ali je u mladosti doživeo duboku ličnu krizu koja ga je podstakla da preispita svoja filozofska uverenja. Harijet Tejlor Mil, kojom se oženio 1851. godine, odigrala je značajnu ulogu u njegovom intelektualnom razvoju.

Veći deo karijere proveo je radeći za Britansku istočnoindijsku kompaniju, a od 1865. do 1868. godine bio je član parlamenta, zalažući se za proširenje prava glasa i ravnopravnost žena.

U delu Sistem logike (1843) razradio je principe induktivnog zaključivanja i naučnog metoda. Njegova knjiga Principi političke ekonomije (1848) povezuje ekonomsku analizu sa pitanjima društvenih reformi.

Njegovo najpoznatije delo, O slobodi (1859), brani slobodu misli, izražavanja i ličnog razvoja. Mil zastupa princip da je ograničavanje slobode pojedinca opravdano samo radi sprečavanja štete po druge.

U knjizi Utilitarizam (1861) razvija etičku teoriju prema kojoj moralnost postupaka zavisi od njihovog doprinosa sreći i blagostanju. Među njegova ostala značajna dela spadaju Razmatranja o predstavničkoj vladi (1861), Potčinjenost žena (1869), Autobiografija (1873) i posthumno objavljeni Tri eseja o religiji (1874). Mil je izvršio snažan uticaj na razvoj političke filozofije, etike, ekonomije i demokratske teorije. Njegovo zastupanje prava pojedinca, obrazovanja i društvene jednakosti ostaje značajan deo savremenih rasprava o slobodi i pravednom društvu.