Karl May

Karl Fridrih Maj (1842–1912), nemački pisac i jedan od najčitanijih autora avanturističke književnosti, rođen je 25. februara 1842. godine u Ernštalu (Saksonija), a preminuo je 30. marta 1912. u Radebojlu. Stekao je svetsku slavu romanima čija se radnja odvija na Divljem zapadu i Orijentu, u kojima spaja uzbudljive avanture, prijateljstvo, pravdu i humanističke ideale.

Odrastao je u siromašnoj porodici tkača. Školovao se za učitelja, ali je izgubio pravo na bavljenje tom profesijom zbog jednog prestupa. U mladosti je u više navrata osuđivan na zatvorske kazne. Nakon izlaska iz zatvora, postepeno se posvetio pisanju, a književni uspeh omogućio mu je da započne novi život.

Prve pripovetke objavljivao je u časopisima, a veliku popularnost stekao je avanturističkim romanima smeštenim u Severnu Ameriku, na Bliski istok i Balkan. Iako je opisivao daleke krajeve, većinu svojih najpoznatijih dela napisao je pre nego što ih je lično posetio.

Njegovi najpoznatiji junaci su Vinetu, plemeniti poglavica Apača, i Old Šeterhend, nemački pustolov i njegov nerazdvojni prijatelj. Njihove avanture – posebno trilogija Vinetu (1893) – ističu lojalnost, hrabrost, međusobno poštovanje i pomirenje među narodima. Među njegovim najpoznatijim delima su Blago u Srebrnom jezeru (1890–1891), Kroz pustinju (1892), Kroz divlji Kurdistan (1892), Od Bagdada do Stambula (1892) i U klancima Balkana (1892). U orijentalnom ciklusu, pripovedač Kara Ben Nemsi putuje sa svojim vernim saputnikom Hadži Halefom Omarom.

U kasnijem stvaralaštvu, Maj se sve više okretao simbolizmu, duhovnosti i pacifizmu – temama koje su posebno izražene u romanu Ardistan i Džinistan (1909). Njegov stil odlikuju dinamična radnja, živopisni opisi, neizvesnost i jasno definisani moralni sukobi. Iako prikazi drugih kultura u njegovim delima odražavaju predrasude tog vremena, Maj je izvršio snažan uticaj na evropsku avanturističku književnost.

Njegova dela prevedena su na brojne jezike, a priče o Vinetulu i Old Šeterhendu inspirisale su popularne filmske adaptacije, ostajući trajni deo kulture čitanja za mnoge generacije.