Dolazak Hrvata
Istorijska pripovetka, objavljena 1905. godine, govori o legendarnom dolasku hrvatskog naroda na današnje prostore u 7. veku. Delo je stilizovano u duhu romantizma i nacionalnog preporoda i oslanja se na mitske elemente i narodne priče.
Radnja je zasnovana na prikazu dolaska hrvatskih plemena predvođenih belim i crnim Hrvatima na prostore današnje Dalmacije i Like. Prikazani su kontakti sa starosedelačkim stanovništvom, borba protiv Avara, pokrštavanje Hrvata pod uticajem pape i sveštenstva.
Gjalski Hrvate stilizuje kao narod visokog morala, hrabrosti i smisla za pravdu, ističući njihovu ulogu u stvaranju evropskog hrišćanskog civilizacijskog prostora. Likovi su idealizovani, a narativ obogaćen epskim tonom i arhaičnim jezikom, što pojačava nacionalni i istorijski patos.
Delo nema striktno dokumentarni karakter, već kombinuje istorijske činjenice sa književnom fikcijom da bi kod čitaoca izazvalo osećaj ponosa i pripadnosti. Dolazak Hrvata je, dakle, i književna i ideološka potvrda nacionalnog identiteta, posebno važna u kontekstu hrvatske kulturne i političke afirmacije početkom 20. veka.
Jedan primjerak je u ponudi
