Marija Konavoka

Marija Konavoka Mata Vodopića jedno je od najvažnijih i najčitanijih dela dubrovačke i dalmatinske književnosti 19. veka. Roman, sa podnaslovom „zasnovan na istinitom događaju iz vremena pre austrijske aneksije Bosne i Hercegovine“, nastao je na osnovu stvarnih događaja kojima je autor lično svedočio kao paroh u Grudi u Konavlima.

Priča prati sudbinu mlade i lepe Marije iz ugledne konavoske porodice, njenu ljubav, veridbu, otmicu i tragičan kraj. Kroz zaplet, Vodopić vešto prikazuje sukobe između pojedinih konavoskih sela i bandi (Gornje i Donje bande), običaje, svadbe, Badnje veče, krsna imena, vašare, odmetništvo i svakodnevni život Konavalaca u prvoj polovini 19. veka. Delo obiluje bogatim etnografskim opisima, lokalnim govorom i narodnim izrazima, što mu daje posebnu dokumentarnu vrednost.

Mato Vodopić (1816–1893), dubrovački biskup, pisac i prirodnjak, proveo je dvanaest godina kao paroh u Grudi, gde je iz prve ruke upoznao svakodnevni život Konavala. Roman je ostao nedovršen; nakon Vodopićeve smrti, završili su ga Juraj Carić i Marcel Kušar, koji su napisali i opsežan uvod o životu i delu autora.

Izdanje iz 1893. godine smatra se pravo bibliofilskom retkošću. Primerci u solidnom stanju su veoma retki na tržištu i veoma su cenjeni među kolekcionarima hrvatskih antikvarnih knjiga, posebno onima koji sakupljaju dubrovačku i dalmatinsku književnost 19. veka. Zbog svog etnografskog značaja i uloge u razvoju hrvatskog realističkog romana, ovo je fundamentalno delo za svaku ozbiljnu kolekciju starih hrvatskih knjiga.

Marija Konavle nije samo romantična priča sa tragičnim završetkom – to je živi spomenik konavskoj kulturi i običajima, jedan od najautentičnijih prikaza života u Konavlima u 19. veku. Obavezno štivo za ljubitelje dalmatinske književnosti, regionalne istorije i antikvarnih izdanja.