Documenta historiam Croaticam spectantia

Documenta historiam Croaticam spectantia (hrv.: Dokumenti koji se odnose na hrvatsku istoriju) je izbor istorijskih dokumenata, pisama, povelja, hronika i drugih izvora važnih za hrvatsku istoriju, prvenstveno namenjen kao školski priručnik za 8. razred srednje škole. Sastavljen je prema potrebama škole tog vremena, kako bi učenici imali direktan pristup originalnim istorijskim izvorima umesto samo narativnim udžbenicima.

Koloman Rac (1863–1937), klasični filolog, profesor i direktor srednje škole, i Stjepan Srkulj (1862–1926), poznati hrvatski istoričar i autor udžbenika, pripremili su originalnu verziju. Dragutin Kišpatić (1882–1925), klasični filolog i prevodilac iz Osijeka, preveo ga je za potrebe hrvatskih škola.

Zbirka sadrži ključne dokumente iz hrvatske srednjovekovne i novije istorije (od ranog srednjeg veka do 19. veka), uključujući tekstove koji svedoče o hrvatskoj državnosti, odnosima sa Ugarskom, Venecijom, Habzburgovcima i drugim susedima. Tekstove prate kratki komentari i objašnjenja, što je studente učilo kritičkom radu sa istorijskim izvorima.

Ovo osiječko izdanje iz 1912. godine svedoči o naporima hrvatskih intelektualaca tokom austrougarske ere da se hrvatska istorija snažnije afirmiše u školskom sistemu i da studenti rade sa primarnim izvorima na hrvatskom jeziku. Bilo je deo šireg pokreta za nacionalnu izgradnju kroz obrazovanje.

Danas je ovo izdanje redak antikvarni primerak, tražen među kolekcionarima stare istoriografije i školskih knjiga. Predstavlja važan korak u razvoju hrvatske istorijske nauke i nastave istorije na prelazu iz 19. u 20. vek.

Knjiga je idealna za ljubitelje hrvatske istorije, istraživače školskih programa iz austrougarske ere, kao i za one koji proučavaju metodiku nastave istorije. Vredan izvor za rad sa originalnim dokumentima i svedočanstvo o pedagoškom pristupu tog vremena.