Iz ljubavi

Zofija Kosak-Ščucka (1889–1968), istaknuta poljska katolička književnica, autorka istorijskih romana („Kšižovci“, „Bez orešnja“) i učesnica otpora u Drugom svetskom ratu (suosnivačica Žegote), napisala je roman „Z milosti“ ubrzo nakon lične tragedije (smrti svog sina). Delo je objavljeno 1925/1926. i prevedeno na hrvatski jezik kao „Iz ljubavi“ (Zagreb, 1931).

Roman je fikcionalizovana biografija Svetog Stanislava Kostke (1550–1568), poljskog plemića i jezuite, zaštitnika mladih. Kosak živopisno prikazuje 16. vek – plemićki život u Poljskoj, obrazovanje u Beču, verske sukobe i duhovne potrage. Mladi Stašek, sin uticajnog kastelana, oseća snažan duhovni poziv. Uprkos otporu porodice (posebno brata Pavla), beži od kuće, prelazi Alpe i stiže u Rim, gde stupa u novicijat Društva Isusovog. Umire mlad, sa 18 godina, ali njegov primer svetosti ostaje trajan.

Knjiga je napisana jednostavnim, toplim stilom namenjenim mladima, sa naglaskom na unutrašnjoj borbi, hrabrosti, odricanju i čistoj ljubavi prema Bogu. Autor naglašava da je upravo ta ljubav dala dečaku snagu da se odrekne bogatstva, sigurnosti i porodičnih planova. Delo odiše katoličkim duhom, idealizuje svetost i služi kao moralni uzor.

U Kosakovom opusu, ovo je jedno od ranijih i manje poznatih dela, bliže hagiografiji nego velikim epskim romanima. U hrvatskom kontekstu, bilo je deo popularne katoličke beletristike međuratnog perioda. Danas se čita kao inspirativna priča o mladalačkom idealizmu i vernosti svom pozivu, i kao uspešna književna obrada života sveca.