Zagreb 1910.–1913.

Zagreb 1910–1913 je kratka istorijska i urbana monografija koju je napisao Vjekoslav Klaić (1849–1928), istaknuti hrvatski istoričar. Delo predstavlja pregled stanja i razvoja Zagreba u poslednjim godinama pre izbijanja Prvog svetskog rata.

Klaić pruža sistematski pogled na grad tokom tog perioda: demografski rast, urbane promene, izgradnja novih naselja, javnih zgrada, saobraćajne infrastrukture, kulturnog i obrazovnog života, ekonomije i političkih okolnosti. Posebno se fokusira na transformaciju Zagreba iz provincijskog grada u modernu evropsku metropolu, koja je bila u punom jeku početkom 20. veka.

Za razliku od Klaićovih velikih istorijskih sinteza, ova knjižica je više savremena hronika i opis stanja grada u određenom periodu. Autor koristi svoje dugogodišnje poznavanje Zagreba (tamo je živeo decenijama), kao i podatke iz zvaničnih izveštaja, statistike i ličnih zapažanja. Stil je jasan, koncizan i tipičan za Klaića – naučni, ali pristupačan široj publici.

Knjiga je napisana neposredno pre rata (rukopis je završen oko 1913. godine) i objavljena 1918. godine u novim političkim okolnostima (nakon raspada Austro-Ugarske). Predstavlja vredan istorijski presek Zagreba na vrhuncu austrougarskog perioda, u vreme kada je grad prolazio kroz značajnu modernizaciju (elektrifikacija, kanalizacija, tramvaj, novi trgovi, pozorišta, škole itd.).

Danas je ovo izdanje bibliografska retkost, posebno u svom prvom izdanju. Često se koristi kao izvor za proučavanje urbanog razvoja Zagreba, istorije svakodnevnog života i transformacije grada na kraju austrougarskog perioda. Zajedno sa Klaićevim ranijim radovima o Zagrebu (npr. o Statutu grada Zagreba), čini važan deo njegovog doprinosa lokalnoj istoriografiji Zagreba.