Zlato i srebro Zadra i Nina

Delo Zlato i srebro Zadra i Nina (1972) jedan je od najznačajnijih pisanih prikaza Miroslava Krleže o hrvatskom kulturnom i umetničkom nasleđu. Nastalo kao prateći esej za poznatu izložbu sakralne umetnosti, delo prevazilazi granice konvencionalnog umetničko-istorijskog pregleda i postaje duboka filozofska i istorijska meditacija. Krleža analizira bogate kolekcije dragocenosti, relikvijara, putira i crkvenih sasuda koji datiraju od ranog srednjeg veka nadalje. Umesto da ih posmatra samo kao estetske ili verske predmete, autor ih prepoznaje kao trajne simbole opstanka nacije. Za Krležu, zlato i srebro služe kao materijalni dokazi visokog nivoa civilizacije i autentičnog umetničkog izraza koji se razvio na raskrsnici Istoka i Zapada. Poseban naglasak stavlja se na Zadar i Nin kao ključne centre hrvatske srednjovekovne države i njenog duhovnog života. Kroz svoj prepoznatljiv, ekspresivan i polemički stil, Krleža suprotstavlja umetničku veštinu lokalnih majstora vekovnim političkim pritiscima i teritorijalnim ambicijama stranih sila. Delo je strastvena odbrana kulturnog identiteta i podsetnik na bogatstvo koje svedoči o kontinuitetu života i kreativnosti duž istočne jadranske obale.