Izvidnica

Zbirka pripovedaka „Izvidnica” (objavljena 1966. godine) jednog od najistaknutijih crnogorskih i jugoslovenskih pisaca 20. veka, Mihaila Lalića, predstavlja snažno književno svedočanstvo o Drugom svetskom ratu na prostoru Crne Gore. Kroz niz upečatljivih kratkih proznih dela, Lalić duboko ponire u psihologiju pojedinca u ekstremnim uslovima rata, ilegalnog rada i stalne opasnosti. Radnja priča smeštena je u surove kraške i planinske predele koji nisu samo geografski okvir, već i aktivni učesnik u ljudskim dramama. Autor izbegava patetično junaštvo i crno-belo prikazivanje likova; umesto toga, fokusira se na unutrašnje borbe, strahove, nedoumice, usamljenost i moralna iskušenja boraca i ljudi zatečenih u ratu. Likovi u „Izvidnici” često su izvidnici u prenesenom smislu – oni koji prvi koračaju u nepoznato, bilo na bojnom polju ili u dubinama sopstvene svesti. Lalićev stil odlikuju izuzetna dramatičnost, bogatstvo jezika prožetog lokalnim koloritom i gusta, atmosferska proza. „Izvidnica” potvrđuje autora kao vrsnog majstora ratne i psihološke pripovetke, koja u središte pažnje stavlja čoveka i njegovu borbu za očuvanje dostojanstva.