Čistoća

„Čistoća“, naslov novog romana Džonatana Franzena, je i značenje imena glavnog junaka (Čistoća) i koncept koji u romanu poprima mnoge oblike.

Čistoća Pip Tajler živi kao skvoterka u Ouklandu, opterećena studentskim kreditima, a njena jedina porodica je majka. Odgajana u gotovo potpunoj izolaciji, ona ne zna pravi identitet svoje majke niti ko joj je otac, i plaši se da nikada neće imati normalan život.

Druženje sa anarhistima iz Nemačke vodi Pip u Južnu Ameriku, gde počinje da radi kao pripravnica za Sun Project, hakersku grupu sličnu Vikiliksu. Pip se nada da će tamo otkriti tajnu svog porekla. Grupu predvodi harizmatični Andreas Volf, koji je mladost proveo u Istočnoj Nemačkoj i postao poznat tokom pada Berlinskog zida. Iako mnogo stariji od nje, Volf pokazuje naklonost prema Pip, i između njih se razvija poseban i intenzivan odnos.

Ova priča se grana u prošlost i sadašnjost, u sedam međusobno povezanih delova knjige, koji su ispričani kroz prizme različitih likova. Time Franzen stvara svet originalnih i nezaboravnih likova – novinara, doušnika, ljubavnika i supružnika, loših pisaca, karijerista, tragičara.

Skoro svaki lik u romanu traži „čistoću“ u nekom obliku, a preispitivanje istine i laži, čistog i zagađenog dešava se na mnogim nivoima njihovog postojanja i međusobnih odnosa.

„Čistoća“ je složen, ali vešto kontrolisan roman o velikim temama (život pod komunizmom i pad Istočnog bloka, razotkrivanje privatnosti u eri interneta, korupcijski skandali u visokoj politici, toksičnost kulture opsednute slavom). Međutim, u samom srcu romana pulsiraju mnogo intimniji problemi i teme: neuspeli brakovi, slomljena prijateljstva, bolna detinjstva, seksualne fantazije i perverzije, trenuci kada se suočavamo sa sopstvenim demonima, ludilom i haosom. Svi likovi u romanu nose neku svoju tajnu, stid i krivicu, a sam Franzen je „Čistoću“ nazvao knjigom o našim modricama i povredama.

Franzen je ovim romanom još jednom pokazao da je izuzetan pripovedač koji snažno, duhovito i sa prefinjenom dozom ironije prodire u bolne tačke današnjice i našeg postojanja.