PSHK #12-13: Ivan Gundulić I-II

Dva toma edicije Pet vekova hrvatske književnosti posvećena Ivanu Gunduliću predstavljaju najznačajnije delove njegovog književnog stvaralaštva i pružaju pregled njegovih religioznih, dramskih i epskih dela. Prvi tom sadrži uvodni esej pod naslovom „Ivan Gundulić”, bibliografiju i dela Suze sina razmetnoga, Dubravka i Pohvala uzvišenom dostojanstvu Ferdinanda II, velikog vojvode Toskane, uz prateći rečnik pojmova i napomene.

U religioznoj poemi Suze sina razmetnoga Gundulić obrađuje biblijsku priču o izgubljenom sinu. Nakon počinjenog greha, pojedinac spoznaje sopstvenu krivicu, kaje se i traži oproštaj. Delo oličava tipične barokne teme kao što su greh, prolaznost, ljudska krhkost i odnos čoveka i Boga.

Dubravka je pastoralno-melodramsko delo u kojem se teme slobode, sklada, pravde i rodoljublja razvijaju kroz ljubavnu priču smeštenu u idealizovani svet pastira. Tako Dubravka postaje simbol slobodnog Dubrovnika.

Drugi tom je posvećen Gundulićevom najpoznatijem delu, epu Osman. Sastavljen od dvadeset pevanja, ep se bavi događajima vezanim za Hotinsku bitku 1621. godine, kao i padom i smrću mladog sultana Osmana II. Četrnaesto i petnaesto pevanje nedostaju, a najpoznatiju dopunu dela napisao je Ivan Mažuranić.

Osman spaja istorijske događaje sa viteškim, romantičnim i fiktivnim epizodama. Ističe teme kao što su prolaznost ljudske sreće, nestabilnost moći, oholost, sloboda i sukob različitih svetova. Gundulić oblikuje istorijsku građu u složen barokni ep sastavljen od osmeračkih katrena sa naizmeničnom rimom.

Zajedno, ova dva toma predstavljaju Gundulića kao svestranog baroknog autora čiji opus objedinjuje religiju, ljubav, rodoljublje, istoriju, političke ideje i razmišljanja o prolaznosti ljudskog života.