Mladost Tome Ivića

Mate Ujević (1901–1967), poznati hrvatski leksikograf, enciklopedista i pisac, objavio je roman Mladost Tome Ivića 1928. godine u izdanju Biblioteke dobrih romana Hrvatskog književnog društva Svetog Jeronima. To je njegovo najobimnije prozno delo, koje ima snažan autobiografski karakter.

Roman prati mladost Tome Ivića, osetljivog i inteligentnog mladića iz zaleđa Hercegovine, koji ide u školu i susreće se sa izazovima savremenog sveta, gradskim životom, ideološkim sukobima i ličnim krizama. Ujević opisuje njegova duhovna lutanja, razočaranja u prijateljstvu i ljubavi, moralne dileme i konačno pronalaženje uporišta u katoličkoj veri.

Delo je napisano u duhu katoličke književnosti međuratnog perioda. Naglašava teme verskog preobraćenja, borbe između svetskih iskušenja i duhovnog poziva, i sukoba između tradicionalnog seoskog mentaliteta i novih ideja. Stil je introspektivan, lirski i donekle didaktički, sa bogatim opisima hercegovačke i dalmatinske prirode.

Iako je u svoje vreme bio zapažen u katoličkim krugovima, roman nije doživeo veliki književni prijem i često je smatran više dokumentom vremena nego delom visoke umetnosti. Danas se ceni kao autentično svedočanstvo o mladalačkoj krizi hrvatske katoličke inteligencije dvadesetih godina 20. veka i kao retko antikvarno izdanje. Predstavlja važan deo ranog stvaralaštva Mate Ujevića pre nego što se u potpunosti posvetio leksikografskom i enciklopedijskom radu.