Elan mortal

Zbirka poezije Elan mortal (1996) uglednog pesnika, dramskog pisca i esejiste Miodraga Stanisavljevića predstavlja jedno od najsnažnijih ostvarenja njegovog poznog stvaralačkog perioda. Naslov knjige — duhovita, a istovremeno gorka igra reči, izvedena iz Bergsonovog filozofskog pojma élan vital („životni zamah” ili „životna sila”) — u Stanisavljevićevoj viziji preobražava se u „smrtni zamah” (élan mortal). Ovo delo služi kao potresno razmišljanje o prolaznosti i neizbežnom ljudskom suočavanju sa sopstvenom konačnošću, dok se istovremeno bavi društvenim slomom i užasima rata tokom devedesetih godina 20. veka. U ovoj zbirci, njegov pesnički glas odlikuju izuzetna jezička preciznost, oštra satira, crni humor i beskompromisan politički stav. Stanisavljević odbacuje patos i stvaranje mitova, suprotstavljajući im negovanje sopstvenog, otvorenog i kritičkog glasa. Pesme su prožimane motivima ličnog i kolektivnog stradanja, moralnog sunovrata, kao i otpora prema nasilju i ideološkom slepilu. Spajajući elegični ton sa razornom ironijom, Elan mortal stoji kao trajan spomenik etičkom i estetskom integritetu. Zbirka nudi dubok uvid u ljudsko stanje na raskršću istorijskih previranja, ostajući jedno od ključnih dela savremene regionalne poezije s kraja 20. veka.