Vuci

Tom 5–6 Dela Milutina Nehajeva predstavlja jedno od najznačajnijih dela hrvatske književnosti 20. veka – istorijski roman Vuči objavljen u dva toma kao deo sabranih dela Hrvatskog izdavačko-bibliografskog zavoda.

Roman je prvobitno objavljen 1928. godine povodom 400. godišnjice smrti Krsta Frankopana, kneza Krka, Senja i Modruša. Nehajev ga je napisao nakon opsežne istorijske studije o Frankopanima, a delo se smatra prekretnicom u razvoju hrvatskog istorijskog romana. Ono rastvara klasičnu senojinovsku strukturu i nagoveštava moderniji, neoistorijski pristup.

Radnja prati poslednju trećinu života Krsta Frankopana – od njegovog zatočeništva kod Venecije 1514. godine, preko dugog tamničarenja u Toreseli i Milanu, bekstva, povratka u domovinu, političkih borbi, pa sve do njegove tragične smrti kod Varaždina 1527. godine. Kroz sudbinu ovog moćnog plemića i vojskovođe, autor predstavlja širu sliku hrvatske istorije u periodu sukoba između velikih sila: Venecije, Habzburgovaca, Ugarske, Hrvatske i turske pretnje.

Nehajev ne nudi klasičnu herojsku fresku, već dubok psihološki portret složene ličnosti – snažnog, ambicioznog, ali i ranjivog čoveka, suočenog sa izdajama, ljubavnim gubicima (žena Apolonija), političkim razočaranjima i nemogućnošću potpunog suvereniteta. Roman istražuje teme nacionalne svesti, borbe za hrvatsku državnost, sukoba ideala i stvarnosti i istorijske ponovljivosti patnje malog naroda.

Stil je zreo, analitičan i suptilan – karakterističan za Nehajevu modernu prozu. Autor majstorski kombinuje dokumentarnu preciznost (istorijski događaji su verno prikazani) sa književnom slobodom, unutrašnjim monologom i psihološkim dubinama likova. Jezik je bogat, slikovit i ritmičan, sa izraženom atmosferom 16. veka.

U hrvatskoj književnoj istoriji, Vuči se ističe kao prelazno delo između tradicionalnog istorijskog romana i modernijih pristupa 20. veka. Za ljubitelje hrvatskog nasleđa, istorije dinastije Frankopan i kvalitetne istorijske proze, ovo je obavezno štivo.

Izdanje iz 1944. godine, posebno u originalnom koricama, danas je retkost i predstavlja vredan deo kompletnog dela Milutina Nehajeva (1880–1931), jednog od najsvestranijih i najobrazovanijih autora hrvatskog modernizma.