Legende i kronike

Legende i hronike Trogira, Splita i Brača, nastajale tokom više vekova, pored podataka koji su od velikog istorijskog značaja za rekonstrukciju istorije ovog kraja, svaka u sebi nosi nepatvoreni duh vremena u kome su nastale. Gligo (1939–2011), splitski esejista i književni kritičar, autor „Sećanja na Marinu“ i „Hrvatske mitologije“, i Morović, istoričar i urednik, sakupili su tekstove koji rekonstruišu lokalnu istoriju kroz duh vremena: od svetaca i čuda do svakodnevnih zapisa o ostrvima i gradovima pod mletačkom i hrvatskom vlašću.

Knjiga je podeljena na dva dela: prvi sa uredničkim transkripcijama, drugi sa rukopisnim faksimilima. Legende uključuju „Istoriju Svetog Dujema i Staša“ (mistične vizije trogirske katedrale), „Život Svetog Jovana Trogirskog“ (priča o mučeništvu i čudima iz 12. veka) i „Život Svetog Arnira“ (legenda o splitskom biskupu). Hronike obuhvataju: Miha Madijev de Barbazanis „Istorija“ (trogirski notari iz 16. veka), A. Kuteis „Tabula“ (genealoški zapisi), Dujam Hranković „Opis fra Brača“ (geografski i običajni iz 17. veka) i Vicko Prodić „Hronika fra Brača“ (italijanski original, prevod Josipa Posedela, o bračkim plemićima i pomorstvu). Citat iz legende: „Sveti Jovan, videvši u snu grad u plamenu, povika: 'Trogire, spasi se od ognja greha!'“

Teme: mešavina paganskog i hrišćanskog, identitet dalmatinskog kraja, otpor osvajačima i očuvanje tradicije. Kao izvor za istoričare (npr. u radovima o trogirskoj katedrali), knjiga naglašava čakavski jezik i lokalni patriotizam, utičući na savremenu hrvatsku regionalnu književnost. U kontekstu 70-ih, simbol otpora zaboravu: „Hronike nisu samo papir, već glas naroda protiv vremena.“