Nikola Baretić

Nikola Baretić (1896) je roman Vjenceslava Novaka, objavljen u izdanju koje je priredio Slavko Ježić (peti tom Sabranih dela). Deo je Novakovog ciklusa dela sa motivima iz Senja i okoline.

Roman prati život Nikole Baretića, čoveka burnog temperamenta, čije bračne i porodične drame odražavaju sukobe strasti, ljubomore i društvenih normi u malom senjskom građanskom krugu. Novak verno prikazuje psihološke tenzije, bračne nesporazume i uticaj sredine na pojedinca, sa primesama istorijskih elemenata (period Bahovog apsolutizma). Kao i u drugim njegovim delima, centralna tema je sudbina „malog čoveka“ zarobljenog u krugu tradicije, morala i ličnih slabosti.

Delo pripada vrhuncu hrvatskog realizma: bogato je detaljnim opisima senjskog života, psihološkim portretima i društvenom analizom. Novak pokazuje duboko razumevanje ljudskih slabosti, ali i saosećanje prema likovima čije okruženje i sopstvene strasti vode u sukobe i propast.

Nikola Baretić je manje poznat od Poslednjih Stipančića, ali je vredan primer Novakovog majstorstva u prikazivanju regionalnog života, porodičnih odnosa i psiholoških drama. Preporučuje se ljubiteljima hrvatske realističke proze, priča o domovini i klasika 19. veka.