Gloria in excelsis
Roman prepliće tri priče tri naratora, razdvojene vekovima, ali povezane bosanskom sudbinom i sećanjem. Složena struktura koristi hroničarski stil, usmeno izražavanje i fantaziju, podrivajući linearni tok vremena kroz interpolacije i snove.
Prva priča: Kreševska hronika (1765–1766). Fratar Marijan Bogdanović, franjevački hroničar manastira Svete Katarine u Kreševu, beleži trogodišnju obnovu nakon požara pod turskom vlašću. Jezik imitira Andrićev usmeni govor: godišnja doba, tradicije, sujeverja (snovi Šimuna Paškvana, natprirodni hrast). Likovi poput Ivana Gašparova Slavnića lutaju bez sećanja; fratar Marijan se bori racionalnošću protiv iracionalnog, naglašavajući multikulturalizam Bosne.
Druga priča: Zagrebački dnevnik (1945). Željko Ćurlin, pilot RAF-a jugoslovenskog porekla, provodi četiri meseca u posleratnom Zagrebu nakon bombardovanja Sarajeva. Paranoja, sramota pred Kočom Popovićem, susreti sa Stepincem i agentom Čajkanovićem rastvaraju iluzije (bomba na Sarajevo, njegova uloga u zločinima NDH). Epizode uključuju Čika Amidžu Pepija i višestruke verzije smrti; kulminira samoubistvom, istražujući titoističko preuzimanje i relativizaciju zla.
Treća priča: Sarajevsko sklonište (2. april 1945). Šimun Paškvan, penzionisani računovođa i bravar bunkera, pripoveda 80 minuta panike tokom savezničkog bombardovanja. Jezik niže klase: kockari sa nerešenim zločinima, ustaški logoraš Skorvaci, Luburić kao figura zla (otkriće skrivenih Jevreja). Ključ simbolizuje moć zatvaranja/otvaranja; bomba donosi apokalipsu bez spasa.
Priče su povezane kroz porodicu Paškvan – metalurški zanat, mitsku sudbinu, preskakanje vekova – i motive ključa, sna, vatre. Teme: bosanska melanholija, zanimanja (turska, ustaška, titoistička), prelazak vere u uverenje, slučajnost naspram logike, nestanak strpljenja. Roman, kao mozaik-hronika, najavljuje smrt bez mesijanskog spasa, slaveći „Gloria in excelsis“ u haosu istorije.
One copy is available
