Dvori od oraha

Narator, dečak po imenu Miljenko (alter ego samog pisca), vraća se u mislima u sarajevsko naselje Grbavica i kuću svoje bake Regine Delavale, rođene Jesenjin. Kuća je okružena velikim orahom koji baca hlad na dvorište i postaje centralni simbol romana – drvo pamti, štiti i svedoči o istoriji jedne porodice i grada.

Priča je fragmentarna, sastavljena od kratkih poglavlja-vinjeta koje prate sudbine članova porodice Delavale od početka 20. veka do raspada Jugoslavije. Tu su Regina i njen suprug Mladen, njihova deca, unuci, komšije – Jevreji, muslimani, Srbi, Hrvati – koji žive zajedno u sarajevskoj svakodnevici ispunjenoj mirisom kafe, pesama, svađa i ljubavi. Kroz dečje oči prolaze važni istorijski događaji: dolazak Austrije, Kraljevine, Drugi svetski rat, ustaše i partizani, socijalizam i konačno rat u Bosni i Hercegovini 1992–1995. koji uništava grad i rasejava porodicu.

Jergović ne piše klasični istorijski roman; on beleži miris orahovog lišća, zvuk starog radija, ukus bakininih kolača i tihe trenutke u kojima se dešava prava istorija - ona ​​lična, intimna. Orahova dvorišta postaju mikrokosmos Bosne: mesto gde su ljudi različitih vera i nacija delili isti hleb, a onda su ti isti ljudi, ili njihovi sinovi, počeli da pucaju jedni na druge.

Roman je istovremeno elegija za izgubljeno detinjstvo, za Sarajevo koje više ne postoji i za Jugoslaviju kao ideju zajedničkog života. Napisan je jezikom punim nežnosti i ironije, bez patetike, ali sa dubokom tugom koja se ne može sakriti.